ÜBUNGSSTUNDE 5 · ETH ZURICH · FS20 · analysis
Reihen, Konvergenzkriterien und Potenzreihen Reihen, Konvergenzkriterien, Majoranen-/Minorantenkriterium, Quotientenkriterium, Wurzelkriterium, Leibniz-Kriterium
SB
Steven Battilana Quant · ex-ETH
Reihen
Definition 1.1
Die Reihe ∑ k = 1 ∞ a k \sum\limits_{k=1}^\infty a_k k = 1 ∑ ∞ a k konvergiert , falls lim n → ∞ S n = lim n → ∞ ∑ k = 1 n a k = : ∑ k = 1 ∞ a k \lim\limits_{n \to \infty} S_n = \lim\limits_{n \to \infty} \sum\limits_{k=1}^n a_k =: \sum\limits_{k=1}^\infty a_k n → ∞ lim S n = n → ∞ lim k = 1 ∑ n a k =: k = 1 ∑ ∞ a k existiert.
Konvergenzkriterien
1. lim n → ∞ a n ≠ 0 ⇒ ∑ n = 1 ∞ a n \lim\limits_{n \to \infty} a_n \neq 0 \quad \Rightarrow \quad \sum_{n=1}^\infty a_n n → ∞ lim a n = 0 ⇒ ∑ n = 1 ∞ a n konvergiert nicht.
2.
Satz Majoranten/Minorantenkriterium
Sei a n ≤ b n a_n \leq b_n a n ≤ b n , für a n , b n > 0 a_n,b_n>0 a n , b n > 0 , falls
{ ∑ n = 0 ∞ a n divergiert ⇒ ∑ n = 0 ∞ b n divergiert ; ∑ n = 0 ∞ b n konvergiert ⇒ ∑ n = 0 ∞ a n konvergiert . \begin{cases}
\sum\limits_{n=0}^\infty a_n \text{ divergiert} \quad \Rightarrow \quad \sum\limits_{n=0}^\infty b_n \text{ divergiert};\\
\sum\limits_{n=0}^\infty b_n \text{ konvergiert} \quad \Rightarrow \quad \sum\limits_{n=0}^\infty a_n \text{ konvergiert}.
\end{cases} ⎩ ⎨ ⎧ n = 0 ∑ ∞ a n divergiert ⇒ n = 0 ∑ ∞ b n divergiert ; n = 0 ∑ ∞ b n konvergiert ⇒ n = 0 ∑ ∞ a n konvergiert .
Beispiel 2.1
Zeige die Konvergenz der folgenden Reihen.
Gegeben: ∑ n = 0 ∞ 2 n + 1 3 n + 1 \sum\limits_{n=0}^\infty \frac{2^n+1}{3^n+1} n = 0 ∑ ∞ 3 n + 1 2 n + 1 .
Lösung anzeigen Lösung ausblenden 2 n + 1 3 n + 1 ≤ 2 n + 1 3 n = ( 2 3 ) n + ( 1 3 ) n \frac{2^n+1}{3^n+1} \leq \frac{2^n+1}{3^n} = \left( \frac{2}{3} \right)^n + \left( \frac{1}{3} \right)^n 3 n + 1 2 n + 1 ≤ 3 n 2 n + 1 = ( 3 2 ) n + ( 3 1 ) n mit der geometrischen Reihe folgt die Konvergenz.
Gegeben: ∑ n = 1 ∞ log ( n ) ( 2 n + 1 ) 2 \sum\limits_{n=1}^\infty \frac{\log(n)}{(2n+1)^2} n = 1 ∑ ∞ ( 2 n + 1 ) 2 l o g ( n ) .
Lösung anzeigen Lösung ausblenden Ab einem gewissen n 0 n_0 n 0 gilt log ( n ) < n \log(n) < \sqrt{n} log ( n ) < n .
∑ n = 1 ∞ log ( n ) ( 2 n + 1 ) 2 ≤ ∑ n = 1 n 0 log ( n ) ( 2 n + 1 ) 2 + ∑ n = n 0 + 1 ∞ n ( 2 n + 1 ) 2 = ∑ n = 1 n 0 log ( n ) ( 2 n + 1 ) 2 + ∑ n = n 0 + 1 ∞ n 4 n 2 + 4 n + 1 ≤ ∑ n = 1 n 0 log ( n ) ( 2 n + 1 ) 2 + ∑ n = n 0 + 1 ∞ n 4 n 2 = ∑ n = 1 n 0 log ( n ) ( 2 n + 1 ) 2 + ∑ n = n 0 + 1 ∞ 1 4 n 3 2 \begin{aligned}
\sum_{n=1}^\infty \frac{\log(n)}{(2n+1)^2} &\leq \sum_{n=1}^{n_0} \frac{\log(n)}{(2n+1)^2} + \sum_{n=n_0+1}^\infty \frac{\sqrt{n}}{(2n+1)^2}\\
&= \sum_{n=1}^{n_0} \frac{\log(n)}{(2n+1)^2} + \sum_{n=n_0+1}^\infty \frac{\sqrt{n}}{4n^2 + 4n +1}\\
&\leq \sum_{n=1}^{n_0} \frac{\log(n)}{(2n+1)^2} + \sum_{n=n_0+1}^\infty \frac{\sqrt{n}}{4n^2}\\
&= \sum_{n=1}^{n_0} \frac{\log(n)}{(2n+1)^2} + \sum_{n=n_0+1}^\infty \frac{1}{4n^{\frac{3}{2}}}
\end{aligned} n = 1 ∑ ∞ ( 2 n + 1 ) 2 log ( n ) ≤ n = 1 ∑ n 0 ( 2 n + 1 ) 2 log ( n ) + n = n 0 + 1 ∑ ∞ ( 2 n + 1 ) 2 n = n = 1 ∑ n 0 ( 2 n + 1 ) 2 log ( n ) + n = n 0 + 1 ∑ ∞ 4 n 2 + 4 n + 1 n ≤ n = 1 ∑ n 0 ( 2 n + 1 ) 2 log ( n ) + n = n 0 + 1 ∑ ∞ 4 n 2 n = n = 1 ∑ n 0 ( 2 n + 1 ) 2 log ( n ) + n = n 0 + 1 ∑ ∞ 4 n 2 3 1 Der erste Term konvergiert, da endliche Summe, der zweite Term konvergiert, da ∑ n = n 0 + 1 ∞ 1 n 3 2 \sum\limits_{n = n_0+1}^\infty \frac{1}{n^{\frac{3}{2}}} n = n 0 + 1 ∑ ∞ n 2 3 1 eine konvergente Majorante von ∑ n = n 0 + 1 ∞ 1 4 n 3 2 \sum\limits_{n = n_0+1}^\infty \frac{1}{4n^{\frac{3}{2}}} n = n 0 + 1 ∑ ∞ 4 n 2 3 1 ist (Zeta-Reihe mit s = 3 2 > 1 s = \frac{3}{2} > 1 s = 2 3 > 1 ).
3. Quotientenkriterium (bei ! , x n , . . . !, \; x^n, \; ... ! , x n , ... )
Das Quotientenkriterium zeigt absolute Konvergenz.
Satz Quotientenkriterium
lim n → ∞ ∣ a n + 1 a n ∣ = { < 1 , absolute Konvergenz = 1 , keine Aussage > 1 , Divergenz . \lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_{n+1}}{a_n} \right| =
\begin{cases}
< 1, \quad \text{absolute Konvergenz}\\
= 1, \quad \text{keine Aussage}\\
> 1, \quad \text{Divergenz}.
\end{cases} n → ∞ lim a n a n + 1 = ⎩ ⎨ ⎧ < 1 , absolute Konvergenz = 1 , keine Aussage > 1 , Divergenz .
Beispiel 2.2
Prüfe die Reihe ∑ n = 0 ∞ 5 + n 10 n \sum\limits_{n=0}^\infty \frac{5+n}{10^n} n = 0 ∑ ∞ 1 0 n 5 + n auf Konvergenz.
Lösung anzeigen Lösung ausblenden lim n → ∞ ∣ a n + 1 a n ∣ = lim n → ∞ 5 + ( n + 1 ) 10 n + 1 ⋅ 10 n 5 + n = lim n → ∞ 1 10 ⋅ 6 + n 5 + n = lim n → ∞ 1 10 ⋅ n ( 6 n + 1 ) n ( 5 n + 1 ) = lim n → ∞ 1 10 ⋅ 6 n + 1 5 n + 1 = 1 10 ⋅ 1 1 = 1 10 < 1 \begin{aligned}
\lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_{n+1}}{a_n} \right| &= \lim_{n \to \infty} \frac{5 + (n+1)}{10^{n+1}} \cdot \frac{10^n}{5+n}\\
&= \lim_{n \to \infty} \frac{1}{10} \cdot \frac{6+n}{5+n}\\
&= \lim_{n \to \infty} \frac{1}{10} \cdot \frac{n(\frac{6}{n}+1)}{n(\frac{5}{n}+1)}\\
&= \lim_{n \to \infty} \frac{1}{10} \cdot \frac{\frac{6}{n}+1}{\frac{5}{n}+1}\\
&= \frac{1}{10} \cdot \frac{1}{1}\\
&= \frac{1}{10} < 1
\end{aligned} n → ∞ lim a n a n + 1 = n → ∞ lim 1 0 n + 1 5 + ( n + 1 ) ⋅ 5 + n 1 0 n = n → ∞ lim 10 1 ⋅ 5 + n 6 + n = n → ∞ lim 10 1 ⋅ n ( n 5 + 1 ) n ( n 6 + 1 ) = n → ∞ lim 10 1 ⋅ n 5 + 1 n 6 + 1 = 10 1 ⋅ 1 1 = 10 1 < 1 mit dem Quotientenkriterium folgt, dass die Reihe absolut konvergent ist.
Prüfe die Reihe ∑ n = 1 ∞ n ! 2 n \sum\limits_{n=1}^\infty \frac{n!}{2^n} n = 1 ∑ ∞ 2 n n ! auf Konvergenz.
Lösung anzeigen Lösung ausblenden lim n → ∞ ∣ a n + 1 a n ∣ = lim n → ∞ ( n + 1 ) ! 2 n + 1 ⋅ 2 n n ! = lim n → ∞ ( n + 1 ) ! 2 ⋅ 1 n ! = lim n → ∞ 1 2 ⋅ n ! ⋅ ( n + 1 ) n ! = lim n → ∞ 1 2 ⋅ ( n + 1 ) = lim n → ∞ n + 1 2 > 1 \begin{aligned}
\lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_{n+1}}{a_n} \right| &= \lim_{n \to \infty} \frac{(n+1)!}{2^{n+1}} \cdot \frac{2^n}{n!}\\
&= \lim_{n \to \infty} \frac{(n+1)!}{2} \cdot \frac{1}{n!}\\
&= \lim_{n \to \infty} \frac{1}{2} \cdot \frac{n! \cdot (n+1)}{n!}\\
&= \lim_{n \to \infty} \frac{1}{2} \cdot (n+1)\\
&= \lim_{n \to \infty} \frac{n+1}{2} > 1
\end{aligned} n → ∞ lim a n a n + 1 = n → ∞ lim 2 n + 1 ( n + 1 )! ⋅ n ! 2 n = n → ∞ lim 2 ( n + 1 )! ⋅ n ! 1 = n → ∞ lim 2 1 ⋅ n ! n ! ⋅ ( n + 1 ) = n → ∞ lim 2 1 ⋅ ( n + 1 ) = n → ∞ lim 2 n + 1 > 1 mit dem Quotientenkriterium folgt, dass die Reihe divergiert.
4. Wurzelkriterium (bei ( ⋅ ) n , x n , ! , . . . (\cdot)^n, x^n,!, ... ( ⋅ ) n , x n , ! , ... )
Das Wurzelkriterium zeigt absolute Konvergenz.
Satz Wurzelkriterium
lim n → ∞ ∣ a n ∣ n = { < 1 , absolute Konvergenz = 1 , keine Aussage > 1 , Divergenz . \lim_{n \to \infty} \sqrt[n]{|a_n|} =
\begin{cases}
< 1, \quad \text{absolute Konvergenz}\\
= 1, \quad \text{keine Aussage}\\
> 1, \quad \text{Divergenz}.
\end{cases} n → ∞ lim n ∣ a n ∣ = ⎩ ⎨ ⎧ < 1 , absolute Konvergenz = 1 , keine Aussage > 1 , Divergenz .
Beispiel 2.3
Konvergiert ∑ n = 1 ∞ ( 1 − 1 n ) n 2 \sum\limits_{n=1}^\infty (1-\frac{1}{n})^{n^2} n = 1 ∑ ∞ ( 1 − n 1 ) n 2 ?
Lösung anzeigen Lösung ausblenden lim n → ∞ ( 1 − 1 n ) n 2 n = lim n → ∞ ( 1 − 1 n ) n = e − 1 = 1 e < 1 \begin{aligned}
\lim_{n \to \infty} \sqrt[n]{\left( 1-\frac{1}{n} \right)^{n^2}} &= \lim_{n \to \infty} \left( 1-\frac{1}{n} \right)^n\\
&= e^{-1}\\
&= \frac{1}{e} < 1
\end{aligned} n → ∞ lim n ( 1 − n 1 ) n 2 = n → ∞ lim ( 1 − n 1 ) n = e − 1 = e 1 < 1 mit dem Wurzelkriterium folgt, dass die Reihe absolut konvergent ist.
Konvergiert ∑ n = 1 ∞ n n 2 n n ! \sum\limits_{n=1}^\infty \frac{n^n}{2^n n!} n = 1 ∑ ∞ 2 n n ! n n ?
Lösung anzeigen Lösung ausblenden lim n → ∞ ( n n 2 n n ! ) n = lim n → ∞ 1 2 n n ! n = 1 2 lim n → ∞ n n ! n ⏟ = e = e 2 > 1 \begin{aligned}
\lim_{n \to \infty} \sqrt[n]{\left( \frac{n^n}{2^n n!} \right)} &= \lim_{n \to \infty} \frac{1}{2} \frac{n}{ \sqrt[n]{n!} }\\
&= \frac{1}{2} \underbrace{\lim_{n \to \infty} \frac{n}{ \sqrt[n]{n!} }}_{= e}\\
&= \frac{e}{2} > 1
\end{aligned} n → ∞ lim n ( 2 n n ! n n ) = n → ∞ lim 2 1 n n ! n = 2 1 = e n → ∞ lim n n ! n = 2 e > 1 mit dem Wurzelkriterium folgt, dass die Reihe divergiert.
5. Leibniz-Kriterium (alternierende Reihen)
Satz Leibniz-Kriterium
Sei ∑ n = 1 ∞ ( − 1 ) n a n \sum\limits_{n=1}^\infty (-1)^n a_n n = 1 ∑ ∞ ( − 1 ) n a n eine alternierende Reihe und ist
lim n → ∞ a n = 0 \lim\limits_{n \to \infty} a_n = 0 n → ∞ lim a n = 0 a n ≥ 0 a_n \geq 0 a n ≥ 0 a n a_n a n monoton fallend,dann konvergiert ∑ n = 1 ∞ ( − 1 ) n a n \sum\limits_{n=1}^\infty (-1)^n a_n n = 1 ∑ ∞ ( − 1 ) n a n .
Beispiel 2.4
Konvergiert ∑ n = 1 ∞ n cos ( n π 2 ) n + 1 \sum\limits_{n=1}^\infty \frac{n \cos(n \frac{\pi}{2})}{n+1} n = 1 ∑ ∞ n + 1 n c o s ( n 2 π ) ?
Lösung anzeigen Lösung ausblenden Es gilt:
cos ( n π 2 ) = { ( − 1 ) n 2 , n gerade 0 , sonst \cos \left(n \frac{\pi}{2} \right) =
\begin{cases}
(-1)^{\frac{n}{2}}, & n \text{ gerade}\\
0, & \text{sonst}
\end{cases} cos ( n 2 π ) = { ( − 1 ) 2 n , 0 , n gerade sonst Wir betrachten also nur noch gerade Terme: ∑ n = 1 ∞ 2 n ⋅ ( − 1 ) n 2 n + 1 \sum\limits_{n=1}^\infty \frac{2n \cdot (-1)^n}{2n+1} n = 1 ∑ ∞ 2 n + 1 2 n ⋅ ( − 1 ) n .
lim n → ∞ 2 n 2 n + 1 = 1 ≠ 0 \lim_{n \to \infty} \frac{2n}{2n+1} = 1 \neq 0 n → ∞ lim 2 n + 1 2 n = 1 = 0 a n a_n a n ist keine Nullfolge, somit divergiert die Reihe.
Beispiel 2.5
Prüfe die Reihe ∑ n = 0 ∞ cos ( n π ) n 2 + 1 \sum\limits_{n=0}^\infty \frac{\cos(n\pi)}{n^2+1} n = 0 ∑ ∞ n 2 + 1 c o s ( nπ ) auf Konvergenz.
Lösung anzeigen Lösung ausblenden Wegen cos ( n π ) = ( − 1 ) n \cos(n\pi) = (-1)^n cos ( nπ ) = ( − 1 ) n schreiben wir die Reihe wie folgt um:
∑ n = 0 ∞ cos ( n π ) n 2 + 1 = ∑ n = 0 ∞ ( − 1 ) n n 2 + 1 \sum_{n=0}^\infty \frac{\cos(n\pi)}{n^2+1} = \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^n}{n^2+1} n = 0 ∑ ∞ n 2 + 1 cos ( nπ ) = n = 0 ∑ ∞ n 2 + 1 ( − 1 ) n Prüfe die Bedingungen des Leibniz-Kriteriums:
lim n → ∞ 1 n 2 + 1 = 0 \lim\limits_{n \to \infty} \frac{1}{n^2+1} = 0 n → ∞ lim n 2 + 1 1 = 0 1 n 2 + 1 ≥ 0 \frac{1}{n^2+1} \geq 0 n 2 + 1 1 ≥ 0 1 n 2 + 1 \frac{1}{n^2+1} n 2 + 1 1 ist monoton fallend, weil d d x 1 x 2 + 1 = − 2 x ( x 2 + 1 ) 2 ≤ 0 \frac{d}{dx} \frac{1}{x^2+1} = -\frac{2x}{(x^2+1)^2} \leq 0 d x d x 2 + 1 1 = − ( x 2 + 1 ) 2 2 x ≤ 0 für alle x ≥ 0 x \geq 0 x ≥ 0 gilt.Die alternierende Reihe ∑ n = 0 ∞ cos ( n π ) n 2 + 1 \sum\limits_{n=0}^\infty \frac{\cos(n\pi)}{n^2+1} n = 0 ∑ ∞ n 2 + 1 c o s ( nπ ) ist somit gemäss Leibniz-Kriterium konvergent.
6. Absolute Konvergenz (auch bei alternierenden Reihen)
Satz Absolute Konvergenz
∑ n = 1 ∞ ∣ a n ∣ < ∞ ⇒ ∑ n = 1 ∞ a n < ∞ . \sum_{n=1}^\infty |a_n| < \infty \quad \Rightarrow \quad \sum_{n=1}^\infty a_n < \infty. n = 1 ∑ ∞ ∣ a n ∣ < ∞ ⇒ n = 1 ∑ ∞ a n < ∞. Falls ∑ n = 1 ∞ a n \sum\limits_{n=1}^\infty a_n n = 1 ∑ ∞ a n absolut konvergiert, dann konvergiert auch die umgeordnete Reihe absolut.
Beispiel 2.6
Prüfe die Reihe ∑ n = 0 ∞ sin ( n ) n ! \sum\limits_{n=0}^\infty \frac{\sin(n)}{n!} n = 0 ∑ ∞ n ! s i n ( n ) auf Konvergenz.
Lösung anzeigen Lösung ausblenden Wir betrachten die Reihe der Absolutbeträge
∑ n = 0 ∞ ∣ sin ( n ) n ! ∣ = n ! > 0 ∑ n = 0 ∞ ∣ sin ( n ) ∣ n ! . (1) \sum_{n=0}^\infty \left| \frac{\sin(n)}{n!} \right| \stackrel{n!>0}{=} \sum_{n=0}^\infty \frac{|\sin(n)|}{n!}. \tag{1} n = 0 ∑ ∞ n ! sin ( n ) = n ! > 0 n = 0 ∑ ∞ n ! ∣ sin ( n ) ∣ . ( 1 ) Nun verwenden wir das Majorantenkriterium, d.h. wir schätzen ( 1 ) (1) ( 1 ) mit ∣ sin ( n ) ∣ < 1 |\sin(n)|<1 ∣ sin ( n ) ∣ < 1 nach oben ab
∑ n = 0 ∞ ∣ sin ( n ) ∣ n ! < ∑ n = 0 ∞ 1 n ! . (2) \sum_{n=0}^\infty \frac{|\sin(n)|}{n!} < \sum_{n=0}^\infty \frac{1}{n!}. \tag{2} n = 0 ∑ ∞ n ! ∣ sin ( n ) ∣ < n = 0 ∑ ∞ n ! 1 . ( 2 ) Mit Hilfe des Quotientenkriteriums können wir die Konvergenz von ( 2 ) (2) ( 2 ) zeigen.
lim n → ∞ ∣ a n + 1 a n ∣ = lim n → ∞ ∣ 1 ( n + 1 ) ! n ! 1 ∣ = lim n → ∞ ∣ n ! n ! ⋅ ( n + 1 ) ∣ = lim n → ∞ ∣ 1 n + 1 ∣ = n > 1 lim n → ∞ 1 n + 1 = 0 < 1 \begin{aligned}
\lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_{n+1}}{a_n} \right| &= \lim_{n \to \infty} \left| \frac{1}{(n+1)!} \frac{n!}{1} \right|\\
&= \lim_{n \to \infty} \left| \frac{n!}{n! \cdot (n+1)} \right|\\
&= \lim_{n \to \infty} \left| \frac{1}{n+1} \right|\\
&\stackrel{n>1}{=} \lim_{n \to \infty} \frac{1}{n+1}\\
&= 0 < 1
\end{aligned} n → ∞ lim a n a n + 1 = n → ∞ lim ( n + 1 )! 1 1 n ! = n → ∞ lim n ! ⋅ ( n + 1 ) n ! = n → ∞ lim n + 1 1 = n > 1 n → ∞ lim n + 1 1 = 0 < 1 Somit konvergiert ( 2 ) (2) ( 2 ) absolut. Gemäss dem Majoranten-Kriterium folgt damit auch, dass ( 1 ) (1) ( 1 ) absolut konvergiert, also konvergiert auch ∑ n = 0 ∞ sin ( n ) n ! \sum\limits_{n=0}^\infty \frac{\sin(n)}{n!} n = 0 ∑ ∞ n ! s i n ( n ) .
Potenzreihen
Definition 3.1
Eine Potenzreihe ist eine Reihe der Form
∑ n = 0 ∞ a n x n = a 0 + a 1 x + a 2 x 2 + . . . + a n x n + . . . \sum_{n=0}^\infty a_n x^n = a_0 + a_1 x + a_2 x^2 + ... + a_n x^n + ... n = 0 ∑ ∞ a n x n = a 0 + a 1 x + a 2 x 2 + ... + a n x n + ... worin x x x eine reelle (oder komplexe) Variable ist und ( a n ) n ∈ N (a_n)_{n \in \mathbb{N}} ( a n ) n ∈ N eine reelle (oder komplexe) Folge ist.
Manchmal gibt man den allgemeineren Begriff einer Potenzreihe mit einem Entwicklungspunkt x 0 x_0 x 0 an
∑ n = 0 ∞ a n ( x − x 0 ) n . \sum_{n=0}^\infty a_n (x-x_0)^n. n = 0 ∑ ∞ a n ( x − x 0 ) n .
Definition 3.2
Der Konvergenzradius ist als das Supremum aller Zahlen ρ ≥ 0 \rho \geq 0 ρ ≥ 0 definiert, für welche die Potenzreihe für alle x x x mit ∣ x − x 0 ∣ < ρ |x-x_0| < \rho ∣ x − x 0 ∣ < ρ konvergiert:
ρ : = sup { ∣ x − x 0 ∣ ∣ ∑ n = 0 ∞ a n ( x − x 0 ) n ist konvergent } \rho := \sup \left\{ |x-x_0| \;\; \left| \;\; \sum_{n=0}^\infty a_n(x-x_0)^n \; \text{ ist konvergent} \right. \right\} ρ := sup { ∣ x − x 0 ∣ n = 0 ∑ ∞ a n ( x − x 0 ) n ist konvergent }
Satz Konvergenzradius
Für den Konvergenzradius ρ \rho ρ der Potenzreihe f ( x ) = ∑ n = 0 ∞ a n x n f(x) = \sum\limits_{n=0}^\infty a_n x^n f ( x ) = n = 0 ∑ ∞ a n x n gelten die folgenden Formeln:
ρ = lim n → ∞ ∣ a n a n + 1 ∣ \rho = \lim\limits_{n \to \infty} \left| \frac{a_n}{a_{n+1}} \right| ρ = n → ∞ lim a n + 1 a n \quad (bei ! , x n , . . . !, \; x^n, \; ... ! , x n , ... )ρ = 1 lim sup n → ∞ ∣ a n ∣ n \rho = \frac{1}{\limsup\limits_{n \to \infty} \sqrt[n]{|a_n|}} ρ = n → ∞ lim sup n ∣ a n ∣ 1 \quad (bei ( ⋅ ) n , x n , ! , . . . (\cdot)^n, x^n,!, ... ( ⋅ ) n , x n , ! , ... ).
Beweis von (i)
Wir wenden das Quotientenkriterium auf die Reihe ∑ n = 0 ∞ a n x n \sum\limits_{n=0}^\infty a_n x^n n = 0 ∑ ∞ a n x n an. Wir erhalten absolute Konvergenz, falls
lim n → ∞ ∣ a n + 1 x n + 1 a n x n ∣ = lim n → ∞ ∣ a n + 1 x a n ∣ = lim n → ∞ ∣ a n + 1 a n ∣ ∣ x ∣ = ∣ x ∣ ⋅ lim n → ∞ ∣ a n + 1 a n ∣ < ! 1. ⇔ ∣ x ∣ < 1 lim n → ∞ ∣ a n + 1 a n ∣ = lim n → ∞ ∣ a n a n + 1 ∣ = : ρ . \begin{aligned}
\lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_{n+1} x^{n+1}}{a_n x^n} \right| &= \lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_{n+1} x}{a_n} \right|\\
&= \lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_{n+1}}{a_n} \right| |x|\\
&= |x| \cdot \lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_{n+1}}{a_n} \right| \stackrel{!}{<} 1.\\
\Leftrightarrow \quad |x| &< \frac{1}{ \lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_{n+1}}{a_n} \right| }\\
&= \lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_{n}}{a_{n+1}} \right| =: \rho.
\end{aligned} n → ∞ lim a n x n a n + 1 x n + 1 ⇔ ∣ x ∣ = n → ∞ lim a n a n + 1 x = n → ∞ lim a n a n + 1 ∣ x ∣ = ∣ x ∣ ⋅ n → ∞ lim a n a n + 1 < ! 1. < lim n → ∞ a n a n + 1 1 = n → ∞ lim a n + 1 a n =: ρ . □ \square □
Beweis von (ii)
Wir wenden das Wurzelkriterium auf die Reihe ∑ n = 0 ∞ a n x n \sum\limits_{n=0}^\infty a_n x^n n = 0 ∑ ∞ a n x n an. Wir erhalten absolute Konvergenz, falls
lim sup n → ∞ ∣ a n x n ∣ n = lim sup n → ∞ ∣ a n ∣ ∣ x n ∣ n = lim sup n → ∞ ∣ a n ∣ n ∣ x n ∣ n = lim sup n → ∞ ∣ a n ∣ n ⋅ ∣ x ∣ = ∣ x ∣ ⋅ lim sup n → ∞ ∣ a n ∣ n < ! 1. ⇔ ∣ x ∣ < 1 lim sup n → ∞ ∣ a n ∣ n = : ρ . \begin{aligned}
\limsup_{n \to \infty} \sqrt[n]{|a_n x^n|} &= \limsup_{n \to \infty} \sqrt[n]{|a_n| |x^n|}\\
&= \limsup_{n \to \infty} \sqrt[n]{|a_n|} \sqrt[n]{|x^n|}\\
&= \limsup_{n \to \infty} \sqrt[n]{|a_n|} \cdot |x|\\
&= |x| \cdot \limsup_{n \to \infty} \sqrt[n]{|a_n|} \stackrel{!}{<} 1.\\
\Leftrightarrow \quad |x| &< \frac{1}{ \limsup_{n \to \infty} \sqrt[n]{|a_n|} } =: \rho.
\end{aligned} n → ∞ lim sup n ∣ a n x n ∣ ⇔ ∣ x ∣ = n → ∞ lim sup n ∣ a n ∣∣ x n ∣ = n → ∞ lim sup n ∣ a n ∣ n ∣ x n ∣ = n → ∞ lim sup n ∣ a n ∣ ⋅ ∣ x ∣ = ∣ x ∣ ⋅ n → ∞ lim sup n ∣ a n ∣ < ! 1. < lim sup n → ∞ n ∣ a n ∣ 1 =: ρ . □ \square □
Beispiel 3.1
Für welche x ∈ R x \in \mathbb{R} x ∈ R konvergiert die folgende Potenzreihe?
∑ n = 1 ∞ 1 n 2 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) n ( x + 1 ) n \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^2} \left( \sqrt{n^2+n} - \sqrt{n^2+1} \right)^n (x+1)^n n = 1 ∑ ∞ n 2 1 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) n ( x + 1 ) n Lösung anzeigen Lösung ausblenden Wir berechnen den Konvergenzradius mit Hilfe von der Formel (ii):
ρ ~ = lim sup n → ∞ ∣ a n ∣ n = lim sup n → ∞ ∣ 1 n 2 ⏟ > 0 ( n 2 + n − n 2 + 1 ⏟ ≥ 0 ) n ∣ n = lim sup n → ∞ 1 n 2 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) n n = lim sup n → ∞ 1 n 2 n ( n 2 + n − n 2 + 1 ) = lim sup n → ∞ 1 ( n n ) 2 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) = lim sup n → ∞ 1 ( n n ) 2 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) ⋅ n 2 + n + n 2 + 1 n 2 + n + n 2 + 1 = lim sup n → ∞ 1 ( n n ) 2 n 2 + n − ( n 2 + 1 ) n 2 + n + n 2 + 1 = lim sup n → ∞ 1 ( n n ) 2 n 2 + n − n 2 − 1 n 2 + n + n 2 + 1 = lim sup n → ∞ 1 ( n n ) 2 n − 1 n 2 + n + n 2 + 1 = lim sup n → ∞ 1 ( n n ) 2 n ( 1 − 1 n ) n 2 ( 1 + 1 n ) + n 2 ( 1 + 1 n 2 ) = lim sup n → ∞ 1 ( n n ) 2 n ( 1 − 1 n ) ∣ n ∣ 1 + 1 n + ∣ n ∣ 1 + 1 n 2 = n > 0 lim sup n → ∞ 1 ( n n ) 2 n ( 1 − 1 n ) n 1 + 1 n + n 1 + 1 n 2 = lim sup n → ∞ 1 ( n n ) 2 n ( 1 − 1 n ) n ( 1 + 1 n + 1 + 1 n 2 ) = lim sup n → ∞ 1 ( n n ) 2 1 − 1 n 1 + 1 n + 1 + 1 n 2 = 1 1 2 1 − 0 1 + 0 + 1 + 0 = 1 2 ⇒ ρ = 1 ρ ~ = 2 \begin{aligned}
\widetilde{\rho} &= \limsup_{n \to \infty} \sqrt[n]{|a_n|}\\
&= \limsup_{n \to \infty} \sqrt[n]{\left| \underbrace{\frac{1}{n^2}}_{>0} \left( \underbrace{\sqrt{n^2+n} - \sqrt{n^2+1}}_{\geq 0} \right)^n \right|}\\
&= \limsup_{n \to \infty} \sqrt[n]{ \frac{1}{n^2} \left( \sqrt{n^2+n} - \sqrt{n^2+1} \right)^n }\\
&= \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{\sqrt[n]{n^2}} \left( \sqrt{n^2+n} - \sqrt{n^2+1} \right)\\
&= \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{(\sqrt[n]{n})^2} \left( \sqrt{n^2+n} - \sqrt{n^2+1} \right)\\
&= \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{(\sqrt[n]{n})^2} \left( \sqrt{n^2+n} - \sqrt{n^2+1} \right) \cdot \frac{ \sqrt{n^2+n} + \sqrt{n^2+1} }{ \sqrt{n^2+n} + \sqrt{n^2+1} }\\
&= \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{(\sqrt[n]{n})^2} \frac{ n^2+n - (n^2+1) }{ \sqrt{n^2+n} + \sqrt{n^2+1} }\\
&= \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{(\sqrt[n]{n})^2} \frac{ n^2+n - n^2-1 }{ \sqrt{n^2+n} + \sqrt{n^2+1} }\\
&= \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{(\sqrt[n]{n})^2} \frac{ n-1 }{ \sqrt{n^2+n} + \sqrt{n^2+1} }\\
&= \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{(\sqrt[n]{n})^2} \frac{ n(1-\frac{1}{n}) }{ \sqrt{n^2(1+\frac{1}{n})} + \sqrt{n^2(1+\frac{1}{n^2}) }}\\
&= \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{(\sqrt[n]{n})^2} \frac{ n(1-\frac{1}{n}) }{ |n| \sqrt{1+\frac{1}{n}} + |n| \sqrt{1+\frac{1}{n^2} }}\\
&\stackrel{n>0}{=} \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{(\sqrt[n]{n})^2} \frac{ n(1-\frac{1}{n}) }{ n \sqrt{1+\frac{1}{n}} + n \sqrt{1+\frac{1}{n^2} }}\\
&= \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{(\sqrt[n]{n})^2} \frac{ n(1-\frac{1}{n}) }{ n \left( \sqrt{1+\frac{1}{n}} + \sqrt{1+\frac{1}{n^2} } \right)}\\
&= \limsup_{n \to \infty} \frac{1}{(\sqrt[n]{n})^2} \frac{ 1-\frac{1}{n} }{ \sqrt{1+\frac{1}{n}} + \sqrt{1+\frac{1}{n^2}} }\\
&= \frac{1}{1^2} \frac{ 1-0 }{ \sqrt{1+0} + \sqrt{1+0} }\\
&= \frac{1}{2}\\
\Rightarrow \quad \rho &= \frac{1}{\widetilde{\rho}} = 2
\end{aligned} ρ ⇒ ρ = n → ∞ lim sup n ∣ a n ∣ = n → ∞ lim sup n > 0 n 2 1 ≥ 0 n 2 + n − n 2 + 1 n = n → ∞ lim sup n n 2 1 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) n = n → ∞ lim sup n n 2 1 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) = n → ∞ lim sup ( n n ) 2 1 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) = n → ∞ lim sup ( n n ) 2 1 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) ⋅ n 2 + n + n 2 + 1 n 2 + n + n 2 + 1 = n → ∞ lim sup ( n n ) 2 1 n 2 + n + n 2 + 1 n 2 + n − ( n 2 + 1 ) = n → ∞ lim sup ( n n ) 2 1 n 2 + n + n 2 + 1 n 2 + n − n 2 − 1 = n → ∞ lim sup ( n n ) 2 1 n 2 + n + n 2 + 1 n − 1 = n → ∞ lim sup ( n n ) 2 1 n 2 ( 1 + n 1 ) + n 2 ( 1 + n 2 1 ) n ( 1 − n 1 ) = n → ∞ lim sup ( n n ) 2 1 ∣ n ∣ 1 + n 1 + ∣ n ∣ 1 + n 2 1 n ( 1 − n 1 ) = n > 0 n → ∞ lim sup ( n n ) 2 1 n 1 + n 1 + n 1 + n 2 1 n ( 1 − n 1 ) = n → ∞ lim sup ( n n ) 2 1 n ( 1 + n 1 + 1 + n 2 1 ) n ( 1 − n 1 ) = n → ∞ lim sup ( n n ) 2 1 1 + n 1 + 1 + n 2 1 1 − n 1 = 1 2 1 1 + 0 + 1 + 0 1 − 0 = 2 1 = ρ 1 = 2 Also konvergiert die Potenzreihe für ∣ x + 1 ∣ < 2 |x+1| < 2 ∣ x + 1∣ < 2 ( ∗ ) (*) ( ∗ ) und divergiert für ∣ x + 1 ∣ > 2 |x+1| > 2 ∣ x + 1∣ > 2 . Nun berechnen wir den Konvergenzbereich in Abhängigkeit von x x x für ( ∗ ) (*) ( ∗ ) :
⇒ ( ∗ ) − ( x + 1 ) = 2 ⇔ − x − 1 = 2 ⇔ − x = 3 ⇔ x = − 3 \begin{aligned}
&\stackrel{(*)}{\Rightarrow} \quad -(x+1) = 2\\
&\Leftrightarrow \quad -x-1 = 2\\
&\Leftrightarrow \quad -x = 3\\
&\Leftrightarrow \quad x = -3
\end{aligned} ⇒ ( ∗ ) − ( x + 1 ) = 2 ⇔ − x − 1 = 2 ⇔ − x = 3 ⇔ x = − 3
⇒ ( ∗ ) x + 1 = 2 ⇔ x = 1 \begin{aligned}
&\stackrel{(*)}{\Rightarrow} \quad x+1 = 2\\
&\Leftrightarrow \quad x = 1
\end{aligned} ⇒ ( ∗ ) x + 1 = 2 ⇔ x = 1
⟹ ∣ x + 1 ∣ < 2 ⇔ x ∈ ( − 3 , 1 ) \Longrightarrow \quad |x+1| < 2 \Leftrightarrow x \in (-3,1) ⟹ ∣ x + 1∣ < 2 ⇔ x ∈ ( − 3 , 1 )
Jetzt müssen wir nur noch den Fall ∣ x + 1 ∣ = 2 |x+1| = 2 ∣ x + 1∣ = 2 abdecken:
∑ n = 1 ∞ 1 n 2 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) n ( ± 2 ) n = . . . Herleitung analog wie oben ausgef u ¨ hrt = ∑ n = 1 ∞ 1 n 2 ( 1 − 1 n 1 + 1 n + 1 + 1 n 2 ) n ( ± 2 ) n = ∑ n = 1 ∞ 1 n 2 ( ( ± 2 ) ( 1 − 1 n ) 1 + 1 n + 1 + 1 n 2 ) n ≤ ∑ n = 1 ∞ ∣ 1 n 2 ( ( ± 2 ) ( 1 − 1 n ) 1 + 1 n + 1 + 1 n 2 ) n ∣ ≤ ∑ n = 1 ∞ 1 n 2 \begin{aligned}
\sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^2} \left( \sqrt{n^2+n} - \sqrt{n^2+1} \right)^n (\pm 2)^n &= \stackrel{\text{Herleitung analog wie oben ausgeführt}}{...}\\
&= \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^2} \left( \frac{ 1-\frac{1}{n} }{ \sqrt{1+\frac{1}{n}} + \sqrt{1+\frac{1}{n^2}} } \right)^n (\pm 2)^n\\
&= \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^2} \left( \frac{ (\pm 2) (1-\frac{1}{n}) }{ \sqrt{1+\frac{1}{n}} + \sqrt{1+\frac{1}{n^2}} } \right)^n\\
&\leq \sum_{n=1}^\infty \left| \frac{1}{n^2} \left( \frac{ (\pm 2) (1-\frac{1}{n}) }{ \sqrt{1+\frac{1}{n}} + \sqrt{1+\frac{1}{n^2}} } \right)^n \right|\\
&\leq \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^2}
\end{aligned} n = 1 ∑ ∞ n 2 1 ( n 2 + n − n 2 + 1 ) n ( ± 2 ) n = ... Herleitung analog wie oben ausgef u ¨ hrt = n = 1 ∑ ∞ n 2 1 1 + n 1 + 1 + n 2 1 1 − n 1 n ( ± 2 ) n = n = 1 ∑ ∞ n 2 1 1 + n 1 + 1 + n 2 1 ( ± 2 ) ( 1 − n 1 ) n ≤ n = 1 ∑ ∞ n 2 1 1 + n 1 + 1 + n 2 1 ( ± 2 ) ( 1 − n 1 ) n ≤ n = 1 ∑ ∞ n 2 1 da der Bruch in der Klammer betragsmässig ≤ 1 \leq 1 ≤ 1 ist (Zähler ≤ 2 \leq 2 ≤ 2 , Nenner ≥ 2 \geq 2 ≥ 2 ).
Damit haben wir eine konvergente Majorante. Also konvergiert die Potenzreihe für x = 1 x=1 x = 1 und x = − 3 x=-3 x = − 3 .
Zusammenfassend : Die Potenzreihe konvergiert absolut für x ∈ [ − 3 , 1 ] x \in [-3,1] x ∈ [ − 3 , 1 ] und divergiert sonst.
Beispiel 3.2
Bestimme den Konvergenzbereich von: ∑ n = 0 ∞ ( − 1 ) n n + 1 ( x 2 − 1 ) n \sum\limits_{n=0}^\infty \frac{(-1)^n}{n+1} (x^2-1)^n n = 0 ∑ ∞ n + 1 ( − 1 ) n ( x 2 − 1 ) n .
Lösung anzeigen Lösung ausblenden Wir betrachten zuerst ∑ n = 0 ∞ ( − 1 ) n n + 1 y n \sum\limits_{n=0}^\infty \frac{(-1)^n}{n+1} y^n n = 0 ∑ ∞ n + 1 ( − 1 ) n y n ( ∗ ) (*) ( ∗ ) mit y : = ( x 2 − 1 ) y:=(x^2-1) y := ( x 2 − 1 ) .
Nun bestimmen wir den Konvergenzradius mit Hilfe von der Formel (i):
ρ = lim n → ∞ ∣ a n a n + 1 ∣ = lim n → ∞ ∣ 1 n + 1 ( n + 1 ) + 1 1 ∣ = lim n → ∞ ∣ n + 2 n + 1 ∣ = n > 0 lim n → ∞ n + 2 n + 1 = lim n → ∞ n ( 1 + 2 n ) n ( 1 + 1 n ) = lim n → ∞ 1 + 2 n 1 + 1 n = 1 \begin{aligned}
\rho &= \lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_n}{a_{n+1}} \right|\\
&= \lim_{n \to \infty} \left| \frac{1}{n+1} \frac{(n+1)+1}{1} \right|\\
&= \lim_{n \to \infty} \left| \frac{n+2}{n+1} \right|\\
&\stackrel{n>0}{=} \lim_{n \to \infty} \frac{n+2}{n+1}\\
&= \lim_{n \to \infty} \frac{n(1+\frac{2}{n})}{n(1+\frac{1}{n})}\\
&= \lim_{n \to \infty} \frac{1+\frac{2}{n}}{1+\frac{1}{n}}\\
&= 1
\end{aligned} ρ = n → ∞ lim a n + 1 a n = n → ∞ lim n + 1 1 1 ( n + 1 ) + 1 = n → ∞ lim n + 1 n + 2 = n > 0 n → ∞ lim n + 1 n + 2 = n → ∞ lim n ( 1 + n 1 ) n ( 1 + n 2 ) = n → ∞ lim 1 + n 1 1 + n 2 = 1 Die Potenzreihe ( ∗ ) (*) ( ∗ ) konvergiert somit absolut für ∣ y ∣ < 1 |y| < 1 ∣ y ∣ < 1 und divergiert für ∣ y ∣ > 1 |y| > 1 ∣ y ∣ > 1 .
Nun betrachten wir den Fall y = 1 y = 1 y = 1 :
∑ n = 0 ∞ ( − 1 ) n n + 1 1 n = ∑ n = 0 ∞ ( − 1 ) n n + 1 ( ∗ ∗ ) \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^n}{n+1} 1^n = \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^n}{n+1} \qquad (**) n = 0 ∑ ∞ n + 1 ( − 1 ) n 1 n = n = 0 ∑ ∞ n + 1 ( − 1 ) n ( ∗ ∗ ) lim n → ∞ 1 n + 1 = 0 \lim\limits_{n \to \infty} \frac{1}{n+1} = 0 n → ∞ lim n + 1 1 = 0 1 n + 1 ≥ 0 \frac{1}{n+1} \geq 0 n + 1 1 ≥ 0 a n ≥ a n + 1 ⇔ a n − a n + 1 ≥ 0 ⇔ 1 n + 1 − 1 ( n + 1 ) + 1 ≥ 0 ⇔ 1 n + 1 − 1 n + 2 ≥ 0 ⇔ n + 2 − ( n + 1 ) ( n + 1 ) ( n + 2 ) ≥ 0 ⇔ n + 2 − n − 1 ( n + 1 ) ( n + 2 ) ≥ 0 ⇔ 1 ( n + 1 ) ( n + 2 ) ≥ 0 ⇒ damit ist a n monoton fallend \begin{aligned}
a_{n} \geq a_{n+1} \quad &\Leftrightarrow \quad a_n - a_{n+1} \geq 0\\
&\Leftrightarrow \quad \frac{1}{n+1} - \frac{1}{(n+1)+1} \geq 0\\
&\Leftrightarrow \quad \frac{1}{n+1} - \frac{1}{n+2} \geq 0\\
&\Leftrightarrow \quad \frac{n+2 - (n+1)}{(n+1)(n+2)} \geq 0\\
&\Leftrightarrow \quad \frac{n+2 - n-1}{(n+1)(n+2)} \geq 0\\
&\Leftrightarrow \quad \frac{1}{(n+1)(n+2)} \geq 0\\
&\Rightarrow \quad \text{damit ist $a_n$ monoton fallend}
\end{aligned} a n ≥ a n + 1 ⇔ a n − a n + 1 ≥ 0 ⇔ n + 1 1 − ( n + 1 ) + 1 1 ≥ 0 ⇔ n + 1 1 − n + 2 1 ≥ 0 ⇔ ( n + 1 ) ( n + 2 ) n + 2 − ( n + 1 ) ≥ 0 ⇔ ( n + 1 ) ( n + 2 ) n + 2 − n − 1 ≥ 0 ⇔ ( n + 1 ) ( n + 2 ) 1 ≥ 0 ⇒ damit ist a n monoton fallend ⟹ Leibniz-Kriterium \stackrel{\text{Leibniz-Kriterium}}{\Longrightarrow} \quad ⟹ Leibniz-Kriterium ( ∗ ∗ ) (**) ( ∗ ∗ ) konvergiert.
Jetzt betrachten wir den Fall y = − 1 y=-1 y = − 1 :
∑ n = 0 ∞ ( − 1 ) n n + 1 ( − 1 ) n = ∑ n = 0 ∞ ( − 1 ) 2 n n + 1 = ∑ n = 0 ∞ 1 n + 1 = ∑ n = 1 ∞ 1 n \begin{aligned}
\sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^n}{n+1} (-1)^n &= \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^{2n}}{n+1}\\
&= \sum_{n=0}^\infty \frac{1}{n+1}\\
&= \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n}
\end{aligned} n = 0 ∑ ∞ n + 1 ( − 1 ) n ( − 1 ) n = n = 0 ∑ ∞ n + 1 ( − 1 ) 2 n = n = 0 ∑ ∞ n + 1 1 = n = 1 ∑ ∞ n 1 Wir haben die harmonische Reihe erhalten und wissen deshalb, dass die Reihe in diesem Fall divergiert.
Damit konvergiert ( ∗ ) (*) ( ∗ ) für y ∈ ( − 1 , 1 ] y \in (-1,1] y ∈ ( − 1 , 1 ] . Jetzt zum Schluss müssen wir y = x 2 − 1 y = x^2-1 y = x 2 − 1 rücksubstituieren und bekommen:
− 1 < y ≤ 1 ⇔ − 1 < x 2 − 1 ≤ 1 ⇔ 0 < x 2 ≤ 2 ⟹ B = [ − 2 , 0 ) ∪ ( 0 , 2 ] . \begin{aligned}
-1 < y \leq 1 \quad &\Leftrightarrow \quad -1 < x^2-1 \leq 1\\
&\Leftrightarrow \quad 0 < x^2 \leq 2\\
&\Longrightarrow \quad B = [-\sqrt{2},0) \cup (0, \sqrt{2}].
\end{aligned} − 1 < y ≤ 1 ⇔ − 1 < x 2 − 1 ≤ 1 ⇔ 0 < x 2 ≤ 2 ⟹ B = [ − 2 , 0 ) ∪ ( 0 , 2 ] .